نشناسد ، در آخرت هم قدمش بر پل آخرت مىلغزد ، و بدرون جهنم سقوط مىكند . « 1 » و نيز در كتاب معانى از امام سجاد ع روايت آورده كه فرمود : بين خدا ، و بين حجت خدا حجابى نيست ، و نه خدا از حجت خود در پرده و حجاب است ، مائيم ابواب خدا ، و مائيم صراط مستقيم ، و مائيم مخزن علم او ، و مائيم زبان و مترجمهاى وحى او ، و مائيم اركان توحيدش ، و مائيم گنجينه اسرارش . « 2 » و از ابن شهر آشوب از تفسير وكيع بن جراح ، از ثورى ، از سدى ، از اسباط از ابن عباس روايت شده ، كه در ذيل آيه : * ( ( اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ) ) * گفته : يعنى اى بندگان خدا ، بگوئيد : خدايا ما را بسوى محبت محمد و اهل بيتش ع ارشاد فرما . « 3 » مؤلف : و در اين معانى روايات ديگرى نيز هست ، و اين روايات از باب جرى ، يعنى تطبيق كلى بر مصداق بارز و روشن آنست ، مىخواهند بفرمايند كه مصداق بارز صراط مستقيم ، محبت آن حضرات است . اين را هم بايد دانست ، كه كلمه جرى ( تطبيق كلى بر مصداق ) ، كه ما در اين كتاب از آن بسيار نام مىبريم ، اصطلاحى است كه از كلمات ائمه اهل بيت ع گرفته‌ايم . مثلا در تفسير عياشى از فضيل بن يسار روايت شده ، كه گفت : من از امام باقر ع از اين حديث پرسيدم ، كه فرموده‌اند : هيچ آيه اى در قرآن نيست ، مگر آنكه ظاهرى دارد ، و باطنى ، و هيچ حرفى در قرآن نيست ، مگر آنكه براى او حدى و حسابى است ، و براى هر حدى مطلعى است ، منظورشان از اين ظاهر و باطن چيست ؟ فرمود : ظاهر قرآن تنزيل آن ، و باطنش تاويل آنست ، بعضى از تاويلهاى آن گذشته ، و بعضى هنوز نيامده ، ( يجرى كما يجرى الشمس و القمر ) ، مانند آفتاب و ماه در جريان است ، هر وقت چيزى از آن تاويلها آمد ، آن تاويل واقع مىشود ، « 4 » ( تا آخر حديث ) . و در اين معنا روايات ديگرى نيز هست ، و اين خود سليقه ائمه اهل بيت ع است ، كه همواره يك آيه از قرآن را بر هر موردى كه قابل انطباق با آن باشد تطبيق مىكنند ، هر چند كه اصلا ربطى بمورد نزول آيه نداشته باشد ، عقل هم همين سليقه و روش را صحيح مىداند ، براى اينكه قرآن به منظور هدايت همه انسانها ، در همه ادوار نازل شده ، تا آنان را بسوى آنچه بايد بدان معتقد باشند ، و آنچه بايد بدان متخلق گردند ، و آنچه كه بايد عمل كنند ، هدايت كند ، چون معارف نظرى قرآن مختص بيك عصر خاص ، و يك حال مخصوص نيست ، آنچه را قرآن فضيلت

--> 1 - معانى الاخبار ص 32 ح 1 2 - معانى الاخبار ص 35 ح 5 3 - مناقب ج 3 ص 73 س 8 4 - عياشى ج 1 ص 11 ح 5